Hongerstaking en politiegeweld in detentiecentrum Schiphol

Integrale tekst van de NOVA-uitzending van zaterdag 28 februari 2009.

Nova: Gedetineerde illegalen in detentiecentrum Schiphol zijn sinds anderhalve week in hongerstaking. Een weigering van een groep gevangenen om de luchtplaats te verlaten is vorige week door een speciale politie-eenheid met geweld beëindigd. De asielzoekers vinden dat ze te lang en vooral onterecht in detentie zitten. Justitie ontkent dat er nog gevangenen zijn die weigeren te eten maar Nova sprak met asielzoekers die nog steeds in hongerstaking zijn.

Nova: Woensdag 18 februari: enkele tientallen gevangenen weigeren na het luchten de luchtplaats te verlaten. Ze weigeren ook te eten. Ze eisen een gesprek met de directie. Na een protestactie van zes uur schakelt Justitie een speciale eenheid in. Die bestaat uit zo'n 50 agenten. We spreken met Aziz uit Tadzjikistan.

Aziz-Dzon Makhtumov (gedetineerde asielzoeker): De speciale eenheid kwam er aan. We bevonden ons aan 't eind van de gang. Hij zei dat we geen conflict wilden maar alleen wilden praten met de directie. Hij stond vlak bij ze, en toen sloegen ze m.

Nova: Volgens de gevangenen worden harde klappen uitgedeeld met een wapenstok. Een van de jongens die klappen krijgt is de Sudanees Ibrahim.

Ibrahim: Ik moest geboeid mee naar 'n isolatieruimte. Toen schopten agenten me in mijn kruis. M'n lijf doet helemaal pijn.

Nova: Hoe vaak bent u geschopt?

Ibrahim: Ze schopten me zo hard dat ik neerviel. Ik wist niet meer waar ik was. Een dokter moest me bijbrengen.

Nova: U viel neer en

Ibrahim: Toen kwam 'n dokter me bijbrengen.

Nova: U verloor 't bewustzijn?

Ibrahim: Ja, ja.

Nova: De afdeling van Justitie die gaat over de huisvesting van gevangenen is de Dienst Justitiële Inrichtingen (DJI).

Eric Nijman (directeur DJI): Zij hielden een sit-downstaking, wilden graag een petitie overhandigen. Twee leidinggevenden van ons zijn er naar toe gegaan en die hebben in het Engels met een delegatie van deze 34 mensen gesproken. Zij hebben veel moeite met de uitvoering van het vreemdelingenbeleid hier in Nederland.

Nova: Waar hebben ze precies moeite mee?

Nijman (DJI): Dat de lengte van het verblijf in relatie tot datgene wat zij menen gedaan te hebben niet in verhouding staat.

Nova: Volgens Justitie weigerden zes gevangenen te eten, terwijl de asielzoekers zeggen dat 36 mensen meededen. Verschillende gedetineerden zeggen dat de bewakers buitensporig geweld gebruikt hebben.

Nijman (DJI): Er is één keer geslagen, zoals ik gezegd heb. Dat was aan het begin van de actie. En daarna niet meer.

Nova: Hoe is er toen geslagen?

Nijman (DJI): Met een korte wapenstok, zoals dat zo mooi heet. Overigens was de medische dienst ook

Nova: Hoe is iemand geslagen? Op zijn hoofd of waar zijn ze ?

Nijman (DJI): Nee hoor, nee, dat is een corrigerende tik. Nogmaals: proportioneel, zoals ik gezegd heb. En niet meer dan dat

Nova: Hoe weet u dat zo zeker? U was er zelf niet bij.

Nijman (DJI): Omdat ze een rapportageplicht aan mij hebben.

Nova: Ze hebben dat gerapporteerd?

Nijman (DJI): Ze hebben zeer uitvoerig gerapporteerd. Dat is een neutrale waarneming door drie directieleden. Ik vind dat er sprake is van een proportionele actie gezien déze situatie.

Aziz-Dzon Makhtumov (gedetineerde asielzoeker): 26 mensen kunnen bewijzen dat ze die Georgiër hebben geslagen. En die man uit Sudan, Ibrahim. Die is ook geslagen. Ze hebben m naar de isoleercel gebracht. Hij is 48 uur opgesloten. En daarna namen ze ons mee, de drie hongerstakers. Ze zeiden: Als jullie niet eten, moeten jullie hier blijven in de isolatiecel.

Nova: we spreken een derde betrokkene: Ghaid Hussein uit Pakistan. Hij bevestigt dat hij nog steeds niet eet.

Ghaid Hussein (gedetineerde asielzoeker): Ik zit hier nu tien maanden. Ik vroeg wanneer ik in vrijheid werd gesteld. Hij zei: Ik weet niet hoe lang je hier nog moet blijven. Misschien nog een jaar of zo. Ik zei: Als ik niet vrij kom dan wil ik weer terug naar Pakistan. Hij zei: Dat kan niet.

Nova: Hoe lang eet u al niet meer?

Hussein: Zeven dagen

Nova: Zes asielzoekers zijn direct na de actie uit Schiphol-Oost verwijderd en overgeplaatst naar detentiecentrum Zeist. Hier praten we met een vierde betrokkene, de Iraniër Alireza Imani.

Alireza Imani (gedetineerde asielzoeker): Ze drukten me tegen de grond. Ze sloegen en schopten me. Ze stopten dingen op m'n hoofd. Ze boeiden me. Terwijl ik niets had gedaan. Helemaal niets.

Nova: Imani zegt ook nog altijd eten te weigeren.

Imani: Ik ben nog steeds in hongerstaking. Vanwege de situatie hier. Ik heb geen keus.

Nova: De stichting Prime zet zich in voor het lot van deze asielzoekers.

Ahmed Pouri van Prime: Het gaat om absoluut onschuldige mensen. Alleen is hun asielverhaal door Nederland niet geaccepteerd. Dat is hun enige schuld. Ze vragen ook continu aan mij 'Is asiel aanvragen in Nederland een criminele daad?' Daar kan ik niets anders op antwoorden dan: Nee, dit is geen criminele daad'.

Nova: De ouders en de twee zusjes van Aziz wonen sinds een klein jaar in een asielzoekerscentrum in Nederland.

Nova: Heeft u iets van uw zoon gehoord?

Fazila Makhtumov (moeder van Aziz) huilend: We mogen hem maar één uur per week bezoeken. We mogen m dan zien en met m praten.

Nova: Hoe gaat 't met hem?

Fazila Makhtumov: Eerlijk gezegd heel slecht. Hij is ziek.

Oroy, zus van Aziz: We kunnen niet begrijpen dat hij drieëneenhalve maand in deze gevangenis was. Ik ben daar één keer geweest. Ik begrijp niet waarom? Wat heeft hij voor slechts gedaan? Alleen hier asiel vragen. Niets anders. In het land waar zijn ouders asiel aangevraagd hebben.

Nova: Aziz eet inmiddels weer, op verzoek van zijn ouders. Twee asielzoekers zijn nu, na anderhalve week nog steeds in hongerstaking.

U zag een reportage van Marcel Ouddeken en Roozbeh Kaboly.

De Vereniging van Asieladvocaten heeft naar aanleiding van de aanhoudende klachten over het gedrag van het personeel in de detentiecentra besloten een kort geding aan te spannen tegen de staat. Die zaak dient op 6 maart aanstaande bij de rechtbank in Haarlem.

Klik hier om de uitzending te bekijken.